أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

427

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

مع الاسف عمر او طولانى نبود و در سال دوم حكمرانىاش زمانى كه از نبردى در نواحى بيشه باز مىگشت ، درگذشت . محل درگذشت او قريه‌اى به نام عش و تاريخ آن دهم جُمادىالثانى سال 1012 بود . جسد او را روى قاطرى گذاشته ، به سوى مكه حركت دادند . « 1 » اما چون امكان حركت ميسّر نشد ، آن را روى تخت روانى قرار داده و آن را روى شتر گذاشتند . امارت او حدود دو سال بود . « 2 » امارت ادريس بن حسن ابوطالب از خود فرزندى باقى نگذاشت تا امارت را پس از وى عهده‌دار شود . اهل حل و عقد مكه اجتماع كرده و ادريس بن حسن كه برادر ابوطالب بود را به امارت نشاندند و دو نفر يكى برادرش فهيد و ديگرى محسن پسر حسين ( برادر حسن ) را به همان سبك شراكت كه ميانشان جريان داشت ، در مقابل گرفتن يك چهارم درآمد مكه ، شريك او كردند . در اين وقت تمامى حجاز داخلى زير سلطهء آنان بود . « 3 » وقتى از اهل حل و عقد سخن مىگوييم ، نبايد معناى گستردهء آن به ذهن بيايد بلكه مقصود ما از اصحاب حل و عقد در مكه ، همين اشراف مكه از نزديكان حاكم بودند . اشراف ، نتيجهء انتخاب خود را به دربار عثمانى نوشتند و سلطان نيز اين انتخاب را تأييد كرد . ادريس مردى با هيبت بود و بيش از چهارصد غلام داشت و طرفداران زيادى در

--> ( 1 ) . قبرى كه در قبرستان معلات به ابوطالب ، عموى رسول خدا صلى الله عليه و آله شهرت دارد ، در واقع متعلّق به همين ابوطالب بن‌حسن بن ابى نمى است . چنان كه قبر عبدالمطلب در كنار آن هم از آنِ عبدالمطلب بن حسن بن ابىنمى است . اين دو قبر به دليل آن كه در كنار قبر منسوب به حضرت خديجه عليها السلام بود ، بعدها به خطا چنين مشهور شد كه متعلق به عمو و جد پيامبر صلى الله عليه و آله است . فاسى ( م 832 ) با اشاره به اين كه در روزگار وى مردم جنازه‌هاى خود را در شعب سمت چپى در معلات دفن مىكنند مىنويسد : و اين شعب همان است كه بر اساس آنچه گفته مىشود ، قبر ام‌المؤمنين خديجه در آن‌جاست . الزهور المقتطفه ، ص 104 . وى در آنجا هيچ اشاره‌اى به اين كه قبر ابوطالب يا عبدالمطلب در آنجا باشد ، ندارد . « ج » ( 2 ) . خلاصة الكلام ، ص 62 . ( 3 ) . همان .